Jan Peske, PEJZAŻ

– Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, red. Urszula Hofman, Warszawa 2013, s. 43;

– Szymon Mondzain i École de Paris. Polska awangarda malarska II połowy XX wieku. Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, Pałac Opatów – Oddział Sztuki Nowoczesnej Muzeum Narodowego w Gdańsku 21 II 2015 – 22 IV 2015;

– Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, red. Urszula Hofman, Warszawa 2018, s. 41;

– Od Boznańskiej do Fangora. Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman, Muzeum Okręgowe, Nowy Sącz 20 III 2020 – 31 VIII 2020.

Pod pozycjami od 52 do 68 prezentujemy Państwu starannie wyselekcjonowane dzieła twórców z kręgu École de Paris, które stanowią część zbiorów Urszuli i Piotra Hofman. Rodzinna kolekcja podlega stałemu rozwojowi, rozbudowie i przebudowie mającym na celu poszukiwanie nowych kierunków. Jest efektem rozwijającego się sposobu postrzegania, rozumienia i uczenia się sztuki.

 Kolekcja Urszuli i Piotra Hofman wyrasta z fascynacji malarstwem artystów polsko-żydowskich związanych z przedwojennym środowiskiem twórczym Paryża. To właśnie działalność paryskiej emigracji artystycznej – skupionej wokół Montparnasse’u i współtworzącej jedno z najważniejszych zjawisk w sztuce pierwszej połowy XX wieku – stała się fundamentem ich zbioru.

Pierwszym zakupionym obrazem, który dał impuls i zapoczątkował przygodę i pasję jaką jest obcowanie ze sztuką, było jedno z płócien Szymona Mondzaina. Malarza łączącego geometryzującą konstrukcję formy z wrażliwością krakowskiego modernizmu. W jego martwych naturach, pejzażach i portretach widoczna jest fascynacja Cézanne’em oraz tradycją francuskiego postimpresjonizmu. Mondzain do dziś zajmuje poczesne miejsce w całej kolekcji dzieł takich artystów jak prezentowani dalej: Eugeniusz Eibisch, Rajmund Kanelba, Henryk Epstein, Henryk Hayden, Maurice Blond, Dora Kucembianka, Aleksander Blonder, Henryk Berlewi, Zdzisław Cyankiewicz, Zygmunt Landau, Jean Peské i Joachim Weingart.

 Ciekawostką są dwa płótna Dory Kucembianki, artystki przez wiele lat pozostającej w cieniu i rzadko pojawiającej się na rynku aukcyjnym. W jej malarstwie widoczne są inspiracje postimpresjonizmem, koloryzmem oraz zainteresowanie syntetycznym ujmowaniem formy. Malowała przede wszystkim portrety, martwe natury i pejzaże – tematy charakterystyczne dla artystów École de Paris – koncentrując się na harmonii kompozycji i subtelnych relacjach barwnych. Jej obrazy cechuje wyważona konstrukcja, miękkość modelunku oraz nastrojowość, która nadaje przedstawieniom liryczny charakter. Dziś mamy możliwość zaprezentowania jej twórczości szerszej publiczności i odkrycia na nowo sylwetki tej interesującej malarki.

 Wszystkie prezentowane płótna z kolekcji Urszuli i Piotra Hofman, starannie dobrane pod względem artystycznym i historycznym, stają się okazją do szerzenia wiedzy o środowisku artystycznym, które na początku XX w. uczyniło z Paryża światową stolicę awangardy. Rozwijają wrażliwość na malarstwo École de Paris, która ukształtowała nowoczesne spojrzenie na kolor, formę i emocje w sztuce.

 Każdy z oferowanych obrazów to nie tylko dzieło artystyczne, ale także świadectwo niezwykłego czasu i miejsca, w którym spotykały się różnorodne kultury, idee i osobowości twórcze. Państwo Hofman zapraszają do współtworzenia tej historii i włączenia się w misję podtrzymywania pamięci o wyjątkowym zjawisku, jakim było malarstwo École de Paris.

Jean Peské (Gołta w Ukrainie 1870 - La Mains 1949) - uczył się początkowo w Szkole Malarstwa Nikołaja Muraszki w Kijowie, a następnie w latach 1886-1889 w Szkole Sztuk Pięknych w Odessie. W 1890 został uczniem Wojciecha Gersona w Warszawie. W 1891 wyjechał do Paryża, gdzie kontynuował studia w Académie Julian pod kierunkiem Jean-Paula Laurensa i Benjamina Constanta. Osiadł tam na stałe, wrastając zarówno w środowisko Polonii paryskiej – kontaktował się m.in. z Marią Skłodowską-Curie i Gabrielą Zapolską – jak też nawiązując znajomości, częściowo za pośrednictwem tej drugiej, ze środowiskiem malarzy i grafików, jak Paul Signac, Paul Sérusier, Félix Fénéon, Henri de Toulouse-Lautrec, Camille Pissarro. Od 1894 uczestniczył w Salonach: Niezależnych, Société Nationale des Beaux-Arts, Tuileryjskim, w 1901 miał pierwszą wystawę indywidualną w redakcji „La Revue Blanche”. Uczestnicząc intensywnie w życiu artystycznym Paryża, utrzymywał też kontakty z krajem, gdzie wystawiał w Zachęcie w Warszawie (1892) oraz w Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych we Lwowie (1900) i Krakowie (1910), uczestniczył też w wystawie sztuki polskiej w Grand Palais w Paryżu w 1921. Pracował wiele na plenerach na południu Francji – w Bormes, gdzie do 1926 miał pracownię i w Collioure, gdzie utworzył muzeum współczesnej sztuki francuskiej (obecnie jego imienia i z kolekcją jego prac). Malarstwo artysty ukształtowało się w kręgu oddziaływania postimpresjonistów i nabistów, a także secesyjnej stylizacji. Chętnie podejmował temat macierzyństwa, malował martwe natury, sceny rodzajowe i pejzaże z południa Francji.