Konstanty Gorski, MICKIEWICZ NA SKALE JUDAHU, 1908-1913

38.00 x 54.50 cm - olej, tektura

W przeciwieństwie do kanonicznej ikonografii XVIII sonetu krymskiego Ajudah (1825-26) Mickiewicza, autorstwa Walentego Wańkowicza, gdzie wieszcz wspiera się o skałę na szczycie góry, tutaj poeta został ukazany na urwistym, eksponowanym nawisie skalnym – bezpośrednio nad morzem. Choć analogiczne ujęcie odnajdziemy w kompozycji Stefana Popowskiego (opublikowanej w „Tygodniku Ilustrowanym“, 1899, nr 52), prawdopodobnym źródłem inspiracji Gorskiego były płótna Iwana Ajwazowskiego przedstawiające Puszkina nad brzegiem morza. Wpływ rosyjskiego marynisty jest zresztą czytelny również w sposobie modelowania samego pejzażu morskiego.
 
Nie ma informacji prasowych o eksponowaniu Mickiewicza na wystawie, choć oferowany obraz jest jakościowo znacznie lepszy od np. cyklu ilustracji Gorskiego z okazji 100-lecia urodzin Słowackiego (1909), jaki był reklamowany w prasie. Konstanty Gorski zwykle wystawiał swoje ilustracje („kartony“) do utworów Mickiewicza czy Sienkiewicza w Salonie Krywulta, były one także reprodukowane w „Tygodniku Ilustrowanym“, a następnie w postaci zestawów pocztówek do kolekcjonowania przez warszawskie wydawnictwo braci Rzepkowicz (czynne w l. 1898-1913). Ponieważ w prasie warszawskiej brak jest reklam cyklu Dziady, do którego Rzepkowiczowie błędnie zaliczyli tę pracę, a „Tygodnik Ilustrowany“ opublikował dwie ilustracje do Dziadów w 1913, już po rozwiązaniu wydawnictwa Rzepkowiczów (Słownik artystów polskich datuje ilustracje do Dziadów na 1910-12), stąd możliwe, że także Mickiewicz na skale Judahu powstał w latach 1912-1913. Inne datowanie mogłoby być związane z rocznicami mickiewiczowskimi np. 1908 – 110 rocznica urodzin poety czy 1913 – 115 rocznica urodzin.
 

 
Konstanty Gorski (Kazimirów [Kazimierzów] na Kowieńszczyźnie 1868 – Warszawa 1934) – malarz, rysownik, ilustrator; po ukończeniu moskiewskiej Szkoły Malarstwa, Rzeźby i Architektury, od 1887 studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu, m.in. w pracowni batalisty B. P. Willewaldego. Jego prace akademickie dwukrotnie zostały wyróżnione medalami. Od około 1891 kontynuował studia w Monachium, Paryżu i we Włoszech. W 1895 zamieszkał na stałe w Warszawie, włączając się w życie artystyczne miasta. Był, m.in. członkiem zarządu Warszawskiego Tow. Artystycznego, nauczał i dużo wystawiał w kraju i za granicą (brał m.in. udział w światowej wystawie w Paryżu, 1900). Uczestniczył także w organizacji wystaw zagranicznych, za co został odznaczony Legią Honorową i austriackim Krzyżem Zasługi. Lata I wojny światowej spędził w Moskwie, a po powrocie w 1919 do Warszawy działał w Komitecie Tow. Zachęty Sztuk Pięknych, m.in. w 1925 pełnił funkcję wiceprezesa. Był bardzo popularnym i cenionym ilustratorem; przez lata wykonywał ilustracje do wielu książek (np. „Krzyżaków” Sienkiewicza), współpracował z czasopismami, „Tygodnikiem Ilustrowanym”, „Wędrowcem”, „Tygodnikiem Polskim” i „Biesiadą Literacką”, zamieszczając w nich swoje rysunki do poezji Słowackiego i Mickiewicza czy powieści i noweli Orzeszkowej, Sienkiewicza, Rodziewiczówny, Sieroszewskiego. Był także uznanym i wziętym portrecistą oraz autorem obrazów o tematyce baśniowej, scen rodzajowych i historycznych. Jego prace popularyzowane były przez licznie wydawane pocztówki. Prace artysty znajdują się w zbiorach licznych muzeów polskich.